Podstawy DAW na przykładzie Cockos Reaper

- jak nagrywać w domu i nie tylko
Awatar użytkownika
Jacek B.
ex Cooper
Posty: 7210
Rejestracja: 12 sierpnia 2008, 00:25 - wt

Podstawy DAW na przykładzie Cockos Reaper

Postautor: Jacek B. » 25 października 2009, 20:27 - ndz

Wielu z Was prędzej czy później będzie chciało coś nagrać, zapisać swój pomysł.
Ostatnio zauważyłem sporo takich tendencji. Na pewno nie wszyscy mieli styczność z nagrywaniem i nie za bardzo wiedzą jak się do tego zabrać. W sieci można znaleźć sporo info na ten temat, ale wiadomo, nie każdemu się chce i nie zawsze jest to w pełni zrozumiałe dla zwykłego szarego użytkownika.

Moja wiedza nie jest super rozległa, ale trochę już liznąłem i na pewno coś tam podpowiem. Liczę tu też na innych userów.
Będę opowiadał o Reaperze, ale mam nadzieję że ktoś wrzuci analogiczne opisy do Cool Edit, Cubase albo do jeszcze innego programu.
Dlaczego Reaper? Pewnie dlatego że instalka zajmuje 4mb i nie obciąża tak systemu jak Cubase, którego kiedyś używałem. Ogólnie zasady działania każdego DAW są bardzo podobne i analogiczne, także można sobie poradzić ze wszystkim po odpowiednim przygotowaniu. Czas więc zacząć...

Co to jest DAW?

DAW czyli digital audio workstation. Program służący do edycji, nagrywania i odsłuchiwania muzyki. Najbardziej znane tego typu interfejsy to Cubase, ProTools, Cool Edit...
Właściwie 95 procent dzisiejszej muzyki jest nagrywana w ten właśnie sposób. Sprzęt analogowy jest drogi, mało dostępny i zajmuje bardzo dużo miejsca. Choć niektórzy uważają, że tylko z niego można osiągnąć ten prawdziwy true vintage sound. Oczywiście używanie DAW nie ogranicza nas w żaden sposób, w dalszym ciągu możemy korzystać z urządzeń zewnętrznych do robienia muzyki.

Instalujemy

Instalujemy Reapera [3.05] i pokazuje nam się podstawowe okno programu:

Obrazek

Zaczynamy oczywiście od zapisu swojego projektu i wybrania miejsca gdzie wszystkie pliki mają być ulokowane. Proponuję skorzystać ze skrótu ctrl + alt + s, ewentualnie:
File -> Save project as.
Polecam jednak korzystanie ze skrótów klawiaturowych, bardzo ale to bardzo ułatwiają one życie i pracę z wszystkimi tego typu programami.

Zapisaliśmy nasz projekt, warto więc zapoznać się z jego podstawowymi opcjami.
Obrazek

Pierwsza sprawa, musimy wybrać tempo naszego numeru. Tempo ustawia się w BPM czyli uderzeniach na minutę. Tempa największych radiowych hiciorów kształtują się na poziomie 110 – 125, także sobie zapamiętajcie J Tempo możemy wpisać w przeznaczonym do tego okienku, ewentualnie wyklikać w napis BPM. Rozleglejsze ustawienie metronomu znajdziemy w menu obrazkowym na górze, LPM włącza metronom, PPM odpala jego opcje do których przejdziemy za moment.
Najwięcej miejsca w oknie zajmuje panel ścieżek. Na razie nic w nim jeszcze nie ma, ale już za chwilę pojawią się tam nasze niesamowicie odegrane tracki ;)
Po lewej stronie widzimy panel podstawowych narzędzi jak przewijanie, nagrywanie, każdy sobie z tym poradzi. Zaraz pod nim widzimy mikser całego projektu. O mikserach opowiem gdy już będziemy dodawać ścieżki.

Po wciśnięciu ctrl + p (ewentualnie prawy górny róg naszego projektu) pojawią się nam ustawienia audio.
Obrazek
W zależności od tego jakim sprzętem dysponujemy, tak musimy to ustawić.
W moim przypadku nie używam sterowników ASIO więc wychodzę Waveout.
Jednostką wejściową i wyjściową jest Toneport. Żeby coś nagrać bądź odsłuchać, musze być do niego wpięty. Jeżeli zmienię Output Device na moją kartę muzyczną (Soundblaster Live 5.1) dźwięk będzie odtwarzany przez głośniki mojego komputera, a nie przez toneporta.
Następnie wybieramy format zapisu naszych danych, im więcej bitów tym lepsza jakość i więcej miejsca na dysku zajmie ścieżka.
Wybieramy liczbę kanałów wejściowych i wyjściowych (stereo czyli po 2). Częstotliwość oraz bufor. Cztery ostatnie opcje proponuję zostawić standardowo.

Ścieżki, czyli tracki

Po wciśnięciu ctr+t, ewentualnie PPM -> Insert new track pojawia nam się pierwsza ścieżka:

Obrazek

Po kliknięciu na puste pola nad suwakiem możemy ją nazwać, przydaje się to gdy mamy milion ścieżek i szukamy tej jednej jedynej.

A teraz krótki opis naszej ścieżki:
Obrazek

Od lewej, ar – armed, po wciśnięciu nasza ścieżka gotowa jest do nagrywania. Po zaznaczeniu tej opcji na kilku ścieżkach, na każdej z nich zostanie nagrane to samo.
Głośność ścieżki – chyba nie trzeba tłumaczyć
IO – rozszerzenie opcji, na początek nieprzydatne
ENV – automatyka, jak wyżej
FX – efekty, wtyczki, VST, VSTi, omówimy później
Fi – odwrócenie ścieżki w fazie
M – mute, wyciszenie ściezki
S – solo, wyciszenie wszystkich ścieżek prócz zaznaczonej

Metronom

Po kliknięciu PPM na ikonce metronomu, mamy do wyboru kilka opcji ułatwiających nam życie:
Obrazek

Wybieramy głośność poszczególnych uderzeń, w tym wypadku dwóch. Osobiście preferuję dwa identyczne kliki, ich głośność ustawiam na 0.00dB, dlatego też częstotliwość bitów ustawiam tak samo. Możemy też wybrać długość uderzenia. Standardowo jest ustawiona na 4ms. Wszystko zależy od Waszych preferencji.

Nagrywamy!

Ustawiliśmy już wszystkie urządzenia, metronom wybija nasze ukochane 120 BPM, odpalamy czerwoną lampkę i nagrywamy. TAK! Teraz jesteśmy szczęśliwi! Ale co dalej?
Może zanim co dalej, trochę o nagrywaniu. Kilka ważnych i mniej ważnych pojęć i porad.


Panorama
Jedno z najważniejszych pojęć w nagrywaniu. Bez dobrego rozłożenia instrumentów, nasze nagranie nigdy nie zabrzmi tak jak trzeba.
To co nasz najbardziej interesuje, czyli gitary, powinny być rozłożone w panoramie na lewa i prawą stronę. Ale nie 100 procent na lewo i 100 procent na prawo. Wtedy zabrzmi to sztucznie. Proponuję kombinować, po 70% na stronę, po 50%, tak jak Wam się spodoba.
Dodatkowe solóweczki i wstawki proponuję umieszczać na środku.

Nagrywanie gitar
Nagrywanie partii do samego metronomu to bardzo żmudna praca. Trzeba być naprawdę niesamowitym gitarzystą, żeby zrobić to idealnie równo. Jeżeli do metronomu i pierwszej gitary chcecie nagrywać drugą i kolejne, możecie zapomnieć o tym, że będzie równo J
Jeżeli jednak sytuacja jest patowa i trzeba nagrywać do samego metronomu, proponuję nagrać do niego pierwsza gitarę, później ją wyciszyć i po fragmencie nagrywać drugą gitarę.

Dzielenie partii
Często zdarza się, że nagranie idealnie długiej partii jest po prostu awykonalne. Dlatego proponuję, aby dzielić sobie partie gitary na wyraźne części i po prostu składać je w całość.
Ważna sprawa, nie zaczynajcie nagrywać dokładnie w momencie kiedy kończy się wcześniejsza partia, lecz chwilę wcześniej. Pomoże Wam to w złożeniu ścieżki.

Duble
Są różne szkoły nagrywania. Można nagrać jedną ścieżkę gitary i wrzucić tą samą na lewy i prawy kanał. Można nagrać dwie osobne ścieżki gitary na każdy kanał, oprócz tego można je zdublować i zmienić trochę ich brzmienie, żeby było bardziej mięsiście, można nagrać po dwie ścieżki na kanał (wymaga to już niemałych umiejętności), a np. Jacek Grecki nagrał po 4 ścieżki na każdy kanał na nowej płycie Lost Soul. Klasa!
Wybór należy do Was i do Waszych uszu J

Hardware
W dzisiejszych czasach większość komputerów ma ogromny zapas mocy obliczeniowej.
Jednak przy nagrywaniu proponuję mieć odpalone jak najmniej dodatkowych programów obciążających system. Taki zabobon ;)

Latencja
Czyli opóźnienie. Nie za wiele Wam powiem, gdyż używanie Toneporta całkowicie mnie od tego problemu uwalnia. Myślę jednak, że o walce z latencją opowiedzą inni zaprawieni w bojach użytkownicy.

Stres
Najgorsza i najbardziej uciążliwa sprawa przy nagrywaniu. Syndrom czerwonej lampki objawia się najczęściej w studiu, ale w domu też nas może złapać. Warto wtedy odłożyć na chwilę gitarę, przebiec się wokół domu i dopiero powtórzyć ciężką partię, która w tym momencie może okazać się całkowicie banalna.

No to wróćmy do naszego nagrania...

Mamy tracka, czy to nagranego przez nas, czy też wrzuconego po prostu do Reapera.
Co my możemy z tym zrobić? Bardzo dużo.
Po pierwsze i najważniejsze, możemy powiększyć ścieżkę do bardzo dużych rozmiarów.
Ustawiając klawisz kursor w wybranym miejscu, kręcąc rolka, ewentualnie posługując się strzałkami góra – dół:

Po nagraniu:
Obrazek

Po powiększeniu:
Obrazek

Co nam się pierwsze rzuca w oczy? Że krzywo weszliśmy oczywiście!
Co możemy z tym zrobić?
Możemy na przykład uchwycić początek ścieżki, przesunąć ją do pika i obciąć te milisekundy które weszliśmy za wcześnie, w ten sposób:
Obrazek

Przy przesuwaniu pojawia się nam podwójna strzałka i siatka. Niestety print screen jej nie łapie.

Drugie rozwiązanie, możemy w miejscu pika obciąć ścieżkę:
Obrazek

Trzecie rozwiązanie najmniej ingerujące w naszą ścieżkę, to Fade In. Właściwie jedna z najczęściej używanych opcji przy edycji ścieżek.
Przeciągamy sposobem poznanym wyżej do najbliższego nagraniu pika, następnie również przy samym brzegu ścieżki uaktywnia się kolejna opcja zaznaczona obrazkiem jakby logarytmu. Chwytając ją stworzymy łuk, który zwiększy głośność zgodnie z kształtem funkcji. A sam kształt możemy wybrać naciskając PPM:
Obrazek

Zapomniałem dodać, wszystkie podstawowe operacje jak kopiuj, wklej, wytnij, cofnij działają jak w każdej znanej nam łyndołsowej aplikacji.

Jeżeli jesteśmy przy Fade In, na tej samej zasadzie działa Fade Out, chyba nie muszę tego Wam pokazywać. Ale ta funkcja przyda nam się przy bardzo ważnej sprawie, która jest łączenie ścieżek.
Mamy dwa osobne fragmenty ścieżek i chcemy je połączyć, żeby zabrzmiały w miarę naturalnie. I tu właśnie przychodzą nam z pomocą fade’y.
Tak jak pisałem kilka akapitów wcześniej, mamy w zanadrzu 2 – 3 sekundy nagrania z jednej strony. Nakładamy je więc na wcześniejszą ścieżkę (prawą na lewą):
Obrazek
Powstał nam obustronny fade. Teraz przybliżamy sobie ścieżkę żeby połączyć to dyskretniej i dokładniej:
Obrazek

Chwytamy za pomocą kursora „logarytmu” i przesuwamy do prawego pika:
Obrazek

VST i VSTi

Czyli różnego rodzaju wtyczki. Mogą to być różne efekty, symulacje wzmacniaczy, equalizery, maximizery, czy też VSTi (wirtualny instrument) jak na przykład EZ Drummer.
Reaper jest wyposażony w różne wtyczki, ale możemy je też pobrać z sieci.
Jak taką ściągniętą wtyczkę uruchomić?
Jak zwykle musimy ja najpierw zainstalować. Następnie musimy odnaleźć plik .dll tej wtyczki i wrzucić ją do folderu Reaper -> Plugins -> FX
Gdy to już zrobimy, uruchamiamy nasz projekt i odpalamy FX na naszej ścieżce:
Obrazek

Następnie musimy wyszukać naszą wtyczkę i możemy na niej działać, w moim przypadku będzie to POD Farm:
Obrazek

W dodatkowym okienku wyświetla nam się menu naszej wtyczki.
Oprócz tego, możemy dodać kolejne, wciskając ADD i je wybierając.

A tak mniej więcej wygląda amatorski projekt:
Obrazek

Skończyłem i co dalej?

Gdy już zakończymy pracę z naszym materiałem trzeba go wyrenderować do wybranego przez nas formatu.
Ctrl + alt + r i wyświetla się nam okno do renderowania:
Obrazek

I znowuż musimy wybrać odpowiednie opcje. Na pewno miejsce gdzie znajdzie się nasz ostateczny mix i jego nazwa.
Oprócz tego musimy wybrać format pliku. Najbardziej rozpowszechniona forma pliku czyli mp3 jest niedostępna w standardzie Reapera. Wymaga ona jednak tylko znalezienia lame.dll i wrzucenia do katalogu Reapera i już możemy renderować do mp3.
Gdy wybierzemy ten format, musimy określić jakość i liczbę kbps.
(Ja wybieram Standard i 192 albo 320 kbps)
Szybki render i jest! Nasz przewspaniały kawałek! :D

Finał
Nie zrażajcie się, jeśli Wasze nagranie nie będą zbyt dobre. Kiedyś trzeba zacząć i się uczyć.
Mój tekst jest skierowany do ludzi, którzy nigdy w życiu nie mieli styczności z DAW ani nagrywaniem, nie za bardzo wiedza o co chodzi i jak się do tego zabrać.
Ja również nie jestem pro w tej dziedzinie. Ale popyt na nagrywki jest, a jeżeli komuś pomoże tych kilka stron, będzie fajnie.
Czekam na wszystkie poprawki, podpowiedzi. Wszystko jest mile widziane.

Pozdrawiam!

Amatorski DC

Awatar użytkownika
Kukielek
Posty: 1315
Rejestracja: 22 września 2008, 22:46 - pn

Re: Podstawy DAW na przykładzie Cockos Reaper

Postautor: Kukielek » 25 października 2009, 20:47 - ndz

Dzięki zią! Już rozjaśniłeś mi w mojej mozgownicy.

Awatar użytkownika
Jacek B.
ex Cooper
Posty: 7210
Rejestracja: 12 sierpnia 2008, 00:25 - wt

Re: Podstawy DAW na przykładzie Cockos Reaper

Postautor: Jacek B. » 25 października 2009, 20:49 - ndz

Widzę, że jeszcze za mało :D

Awatar użytkownika
Kukielek
Posty: 1315
Rejestracja: 22 września 2008, 22:46 - pn

Re: Podstawy DAW na przykładzie Cockos Reaper

Postautor: Kukielek » 25 października 2009, 20:53 - ndz

nic nie, mów. proszę. niech to zostanie między nami. wiesz, strasznie długo chemii sie uczyłem.

Awatar użytkownika
Jakub_Z.
Sponsor
Posty: 2960
Rejestracja: 25 kwietnia 2009, 18:12 - sob

Re: Podstawy DAW na przykładzie Cockos Reaper

Postautor: Jakub_Z. » 25 października 2009, 21:04 - ndz

Ja o latencji trochę chciałem :)

Wiem Dejl, że Ty nie masz z tym problemu, ale z tego co wiem to bardzo duża liczba osób ma zintegrowane karty dźwiękowe - najczęściej Realteki HD...

W tej materii niestety nieważne jak mocny mamy hardware - karta dźwiękowa po prostu ssie jak się przypierdzieli efektów i tego typu rzeczy. Dlatego przy nagrywaniu wyłączamy wszelkie CPU-żerne rzeczy (ja nawet FireFoxa zamykam) i wyłączam wszelkie efekty w hoście, w którym nagrywam (w tym wypadku of kors FL studio i wszystkie efekty na mixerze). Wam też tak radzę.

Jeżeli chodzi o ustawienia karty w Reaperze (tutaj zarzucam obrazkiem z Amplitube, ale wejścia i wyjścia to analogicznie można ustawić)
Obrazek

Sample rate i buffer size też można takie ustawić - latencja powinna być rzędu 12/13ms. Od biedy można tak nagrywać - ale UWAGA: tylko małymi partiami, bo przy dłuższych partiach materiał przez latencję zacznie się w końcu rozjeżdżać! Of kors można kombinować z rozmiarem bufora czy coś, ale uwaga na wszelkie glicze, crashe itd. :D

W sumie to tyle ode mnie, mam nadzieję, że komuś to pomoże...

Jakby nie było grunt to kombinować - bo wiadomo, że na każdym kompie z inną konfiguracją może być inaczej? A nuż ktoś wyciągnie z integry 2ms :mrgreen:

BTW: Dejl - czemu Ci w Reaperze wyświetla, że masz 185ms latencji? Z 'ASIO Tone Port' by wyświetlało mniej :D

A tak poza tym to zajebisty tutorial Dale! Szacun, na bank wiele osób skorzysta!
Obrazek

Awatar użytkownika
Jacek B.
ex Cooper
Posty: 7210
Rejestracja: 12 sierpnia 2008, 00:25 - wt

Re: Podstawy DAW na przykładzie Cockos Reaper

Postautor: Jacek B. » 25 października 2009, 21:20 - ndz

Dzięki Kuba za uzupełnienie :)

Co do mojej latencji, mam tak ustawione, żeby móc szybko zmienić odsłuch z toneporta na mojego soundblastera. Moje słuchawki kosztowały 49 zł i odsłuch z nich jest dość mało miarodajny ^^
W sumie to nie wiem czemu taką latencję wyświetla, żadnych opóźnień nie wyłapałem.

Awatar użytkownika
doomEL
Sponsor
Posty: 1181
Rejestracja: 12 sierpnia 2008, 00:22 - wt

Re: Podstawy DAW na przykładzie Cockos Reaper

Postautor: doomEL » 26 października 2009, 20:24 - pn

Dale Cooper pisze:Właściwie 95 procent dzisiejszej muzyki jest nagrywana w ten właśnie sposób. Sprzęt analogowy jest drogi, mało dostępny i zajmuje bardzo dużo miejsca. Choć niektórzy uważają, że tylko z niego można osiągnąć ten prawdziwy true vintage sound.

mala poprawka 99,99998% ;)

teraz już nikt nie nagrywa analogowo, bo to nie ma najmniejszego sensu! Jesli puscisz wysokie probkowanie w WAVie, to chocbys sie pocial nie uslyszysz roznicy, ale masz wieksze mozliwosci. co najwyzej jakies ubergeeki nagrywaja na analogi. Nie wiem czy jest jakiekolwiek studio w Polsce ktore oferuje metode nagrywania analogowego, tym bardziej ze nie ma zadnego nosnika analogowego, ktory mialby chociaz porownywalna jakosc z dobrym WAVem i nagrywalby sie w czasie rzeczywistym.

wiec nie jest to kwestia ceny, tylko jakosci ;)

inna sprawa jezeli chodzi o mastering. Zacznijmy od tego co to jest mastering. Jest to tak de facto ostatnia faza etapu tworzenia utworu, które możemy podzielic w uproszczeniu na:
-nagrywanie,
-mixowanie,
-mastering.

Samego nagrywania nie musze chyba tlumaczyc. Mixowanie polega na odpowiednim ustalaniu glosnosci poszczegolnych sciezek, ustawianiu efektow, brzmien, automatyzacji parametrow wtyczek, ustawianie panoramy poszczegolnych sladow czy nawet ich fragmentów itd. Mix utworu 3-4 minutowego moze zajac od 1-2 godzin nawet do kilkunastu. Wszystko zalezy od tego jaka precyzje brzmienia chcemy uzyskac. mozemy ustawic wszystkie "hebelki", sprawdzic i koniec, a mozemy także wprowadzic pełną automatyzację fadingu, pelna automatyzacje wtyczek itd. Na koniec wszystko się zgrywa na jeden slad stereo.

Teraz przechodzimy do fazy masteringu. Tutaj mamy caly utwor w postaci jednego sladu, ktory poddajemy procesowi masteringu. Najczesciej polega on na odpowiednim ustawieniu kompresora/ów, limitera a także equalizerów. Ten proces ma za zadanie "dopakowac" brzmienie, zeby bylo głosniej, lepiej, mocniej. takie jest glowne zalozenie.

Mastering moze zabrac od 15 min do paru godzin. Nalezy ustawic wszystkie efekty, tak zeby nie spieprzyc wszystkiego i zeby dobrze brzmialo. Dobry mastering opiera sie na dobrych odsluchach. to niestety przykry fakt dla domowych tworcow, ale bez dobrych odsluchow, nie da rady! Trzeba miec pelne spojrzenie na dzwiek, bo inaczej mozna cos latwo spieprzyc. Niektore studia praktykuja metody analogowe, twierdzac, ze mastering cyfrowy jest tanszy (a wszystko co tansze to gorsze! pamietajcie o tej zasadzie marketingu! :D) i stara sie jedynie nasladowac efekty analogowe. Prawda jest taka, ze najwieksze studia masteringowe (ktorych jest tylko kilka na calym swiecie) uzywaja prawie wylacznie masteringu cyfrowego, ponieważ daje on o wiele lepsze rezultaty, gdyż umożliwia to, co nie jest możliwe w analogowym efekcie.
Pozdrawiam
doomEL

Awatar użytkownika
ksantyp
Redaktor
Posty: 4512
Rejestracja: 12 sierpnia 2008, 11:34 - wt

Re: Podstawy DAW na przykładzie Cockos Reaper

Postautor: ksantyp » 31 października 2009, 00:36 - sob

OT: Ja tam nagrywałem jeszcze na Studerach na taśme :)
DOBRE WIOSŁA W JESZCZE LEPSZYCH CENACH.
FOG Shop - zapraszam do sklepu dla Gitarzystów
http://www.fogshop.pl

smieszny
Posty: 436
Rejestracja: 04 listopada 2008, 07:58 - wt

Re: Podstawy DAW na przykładzie Cockos Reaper

Postautor: smieszny » 14 grudnia 2009, 18:03 - pn

Wielkie dzięki za ten artykuł. Właśnie dzisiaj musiałem się uporać z nagrywaniem, co prawda poprzez keyboard, ale wiele partii, trudnych - nauczycielce się karaoke zachciało :E Dzięki Reaper'owi zaoszczędziłem sporo czasu ;)

McLisak
Posty: 175
Rejestracja: 29 stycznia 2009, 15:47 - czw

Re: Podstawy DAW na przykładzie Cockos Reaper

Postautor: McLisak » 18 grudnia 2009, 17:50 - pt

Mam pytanko.

Chciałbym wrzucić do reapera perkusję z Guitar Pro 5. Exportuję ścieżkę perkusji jako midi, importuję to midi w Reaperze i głucho, a na taśmie dźwiękowej widać że powinien być dźwięk. Gitarę z Guitar Rig'a słyszę, mp3 i inne rzeczy normalnie hula wszystko, tylko z tym midi coś jest nie tak, szperałem u wujka google, ale nic nie wyszperałem. Co powinienem zrobić ?


Wróć do „Recording”

Kto jest online

Użytkownicy przeglądający to forum: Obecnie na forum nie ma żadnego zarejestrowanego użytkownika i 1 gość